Katarzyna Smarzyk (Katte)
Dodano: 2021-11-18 16:35:42

Akcja "Wisła". Kres krwawych walk z OUN-UPA - recenzja

1947-01-01 - 1950-01-01

 Kończąca się II wojna światowa dawała nadzieję na powrót do normalności i odbudowania swojego życia, tak bardzo zniszczonego fizycznie i psychicznie przez ten okrutny wojenny czas. Ludzie uwierzyli w porozumienia zawarte między alientami, niestety nie wszędzie gwarancje mogły zostać wprowadzone. Takim przykładem były płonące powojenne, pograniczne, południowo-wschodnie rubieże pojałtańskiej Polski… I właśnie w tym czasie następowała mało znana akcja, którą postanowił w książce wyjaśnić autor Marek Koprowski „Akcja Wisła. Kres krwawych walk z OUN-UPA”.

 

„Akcja Wisła” to  przymusowe wysiedlenie ludności ukraińskiej z terytorium Rzeczpospolitej w latach 1947-1950 przeprowadzone przez Wojsko Polskie przy wsparciu Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Milicji, Urzędu Bezpieczeństwa. „Akcja Wisła” została uchwalona przez komunistyczną władzę PRL. Miała ona na celu przede wszystkim pozbawienie zaplecza Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) na terenach przygranicznych.  Należy wspomnieć, że cała akcja wzbudza liczne kontrowersje i wątpliwości, przede wszystkim o celowość działań, kolejność podejmowanych decyzji, które komentują zarówno polscy jak i ukraińscy historycy.

 

W świetle wielu materiałów źródłowych i relacji ustnych większość badaczy i znawców problematyki przychyla się do tezy, iż przeprowadzona akcja była, niestety, trudną koniecznością, bez której nie udałoby się polskim władzom pokonać nacjonalistycznego, ukraińskiego podziemia. Oczywiście tak przeprowadzone działania odbiły się negatywnie na poszczególnych osobach, rodzinach, a nawet i całych nacjach, jak było w przypadku Łemków. Marek Koprowski przedstawia wszystko niezwykle skrupulatnie, bogata dokumentacja podparta wiedzą ukazuje dramat społeczności wyrwanej ze swojego domu, swojej ojczyzny, środowiska, znajomości. Grupę  zmuszoną przez partię do przesiedlenia na Ziemie Odzyskane. Ziemie, które są im odległe, obce kulturowo, etnicznie, religijnie i społecznie…

 

Publikacja została podzielona na 4 części, początek jako wprowadzenie do tematu i przedstawienie poszczególnych części w książce, która liczy około 600 stron tekstu. Pierwsza część oparta jest na rozmowie między Autorem Markiem Koprowskim, a profesorem Władysławie Filarze, który w czasie swojego dorobku naukowego zgromadził ogromną wiedzę opartą na kwerendach w archiwach, opracowaniach polskich oraz ukraińskich autorów, docierał nawet do wspomnień nacjonalistycznych Ukraińców, którzy działali w OUN-UPA. Druga część jest bardziej kontrowersyjna, wzbudza większą polemikę wśród Czytelników książki, gdyż Marek Koprowski próbuję dokładnie opisać przeprowadzoną operację, często konfrontując się z historykami i środowiskiem ukraińskim. Przedostatnia część przedstawia sylwetki zbrodniarzy, którzy realizowali założenia OUN-UPA. Natomiast ostatnia część to głównie relacje żołnierzy biorących udział w akcji „Wisła”.  Podział książki jest uporządkowany, wiadomo o czym Czytelnik będzie teraz zdobywał wiedzę. Dodatkowo publikacja wzbogacona jest wieloma fotografiami ze zbioru Muzeum Historycznego w Sanoku, zdjęcia z akcji H-T, obrony Birczy itp…

 

Książka Marka Koprowskiego  przybliża nam kulisy powstania operacji „Wisła”: śmierć gen. Karola Świerczewskiego pod Jabłonkami 28 marca 1947, jej chronologiczny przebieg, ważniejsze elementy oraz konsekwencje, zarówno dla polskiej jak i ukraińskiej strony, tworząc wieloaspektowy obraz dramatycznego wydarzenia, wliczając w to naturę polityczną, materialną, militarną jak i społeczną wyłaniającą się z przytoczonych relacji i wspomnień. Z ogromnym znawstwem charakteryzuje ukraińskie podziemie polityczne (OUN) i zbrojne (UPA), jego regionalne i lokalne struktury na opisywanym terenie, kadrę dowódczą (liczne biogramy osobowe) oraz prowadzoną przez tą organizację zbrodniczą działalność, wymierzoną zarówno w polską jak i ukraińska ludność oraz sam proces wysiedleń.

 

Książka „Akcja Wisła. Kres krwawych walk z OUN-UPA” to publikacja niesłychanie ciekawa, ważna, potrzebna i naprawdę warta poznania, zwłaszcza w kontekście wciąż nie rozstrzygniętych i powracających historycznych sporów na osi Polska-Ukraina. Autor przytacza wiele źródeł, wspomnień które mocno oddziałują na Czytelnika. Pokazuje, jak została przeprowadzona akcja, ukazuje zbrodniarzy ukraińskich. Aby dobrze zrozumieć całość trzeba się wczytać i przede wszystkim skupić, bo łączenie wielu wątków wymaga od czytelnika mocnego zaangażowania, a od Autora mistrzowskiego pióra.

 

Za książkę Akcja "Wisła". Kres krwawych walk z OUN-UPA  dziękujemy Wydawnictwu Replika

 

replika.png

Komentarze

securimage