Katarzyna Okoniewska (KatarzynaOkoniewska)
Dodano: 2018-08-16 17:45:26

Historia Poznania: Wilda i jej najpiękniejsze zabytki, cz. 3.

1235-01-01 - 2018-08-16

Rektorat Politechniki Poznańskiej

Budynek powstał w 1907 r. jako gmach główny Królewskiej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn. W 1919 r. gmach oddano Państwowej Szkole Budowy Maszyn, która z czasem otrzymała status uczelni wyższej.

Autorem projektu był Heinrich Grüder. Wyróżnia się on oryginalną bryłą, której głównym elementem jest ośmioboczna wieża, nakryta hełmem, mieszcząca w swoim wnętrzu klatkę schodową. Oprócz gmachu głównego powstała hala maszyn i dom dla woźnego. Całość dopełniła zieleń parkowa i ogrodowa.

Kierownictwo szkoły spoczywało w rękach m.in. inż. Wiktora Maćkowiaka- specjalisty od silników spalinowych i maszyn parowych, inż. Bolesława Orgelbranda- specjalisty w zakresie silników spalinowych, dr Tadeusza Świeżawskiego- specjalisty od maszyn rolniczych, inż. Stanisława Rejowicza- reprezentanta wiedzy elektrotechnicznej. Szkoła, w początkowym okresie istnienia, kładła nacisk na wyrobienie u słuchaczy umiejętnego zastosowania zdobytej wiedzy w przemyśle[1]. Po wojnie szkoła została reaktywowana jako Szkoła Inżynierska, a w 1955 r. zmieniono jej nazwę na Politechnika Poznańska.

101504.jpg

Dom starców

Dom Starców został wzniesiony ze środków fundacji Gotthilfa Bergera Berger Stiftung, majętnego handlarza drzewem i filantropa. Pierwszy neogotycki, bogato zdobiony projekt, którego autorem był inż. Kawel, nie został zrealizowany. Rok później architekt miejski Fritz Teubner przygotował nowy projekt w stylu neobarokowym. Dom został oddany do użytku w 1909 r.  Częściowo był zajęty przez muzeum szkolne[2]. Budynek posiada dwa boczne, barokowe ryzality. Elementem dodatkowym są loggie wsparte na zdwojonych kolumnach. Na każdym z pięter znajdowało się kilkanaście pokoi dla pensjonariuszy, a dodatkowo kuchnia, pralnia, toalety i łazienki. Obecnie gmach jest własnością Politechniki Poznańskiej.

dom starcow.jpg

Tuż obok domu starców znajduje się gmach przedwojennej szkoły powszechnej, której patronował niegdyś Hugon Kołłątaj[3].

Szkoła

Budynek wybudowano w 1899 r. według projektu Adolfa F. Bindera, profesora z poznańskiej Szkoły Budowlanej. Gmach ma trzy piętra. Uwagę zwraca dwuspadowy dach i dwa boczne ryzality. Do wysokości pierwszego piętra gmach jest oblicowany czerwoną cegłą. Szkoła była podzielona na dwie części, osobna dla chłopców i dla dziewcząt, z niezależnymi klatkami schodowymi w każdym ze skrzydeł. Na zdjęciu poniżej widać także neogotycką fontannę. Obecnie gmach jest własnością Politechniki Poznańskiej.

IMG_20180814_102054.jpg

Łaźnia miejska

Publiczna łaźnia miejska na Wildzie powstała w 1908 r. Ma formę piętrowego pawilonu, którego główna, niesymetryczna elewacja ozdobiona jest dwoma barokowymi szczytami i charakterystycznym drewnianym gankiem wspartym na pięciu toskańsko-doryckich kolumnach. Obecnie gmach jest własnością Politechniki Poznańskiej.

laznia.jpg

Kaplica II Zboru Chrześcijan Baptystów

Kaplica znajduje się w podwórzu kamienicy przy ul. Przemysłowej 48, która należała niegdyś do pastora Roberta Drewsa. Piętrowy budynek na planie prostokąta wzniesiono w 1910 r. na potrzeby poznańskich baptystów Eben Ezer. W 1945 r. władze skonfiskowały kaplicę i przeznaczyły ją dla Miejskiego Oddziału Informacji i Propagandy. W późniejszym okresie budynek był wielokrotnie przekazywany różnym instytucjom. W 1996 r. Poznaniu powstał II Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów Koinonia, która rok później odzyskała kaplicę.

kaplica.jpg

Szpital św. Łazarza

 W 1569 r. u zbiegu dzisiejszych ulic Niedziałkowskiego i Górnej Wildy powstał, na terenach byłego leprozorium rycerzy św. Łazarza, szpital. Od połowy XVII w. był przytułkiem dla ubogich. Budynek przedstawiony na zdjęciu został wzniesiony w 1751 r. 

szpital lazarza.jpg

Wspomnienia Zbigniewa Zakrzewskiego:

„Na wprost zabytkowego budynku dawnego szpitalika św. Łazarza można było dawniej zejść po schodach do domku z pruskiego muru, gdzie usłużny szewc szył młodym zapaleńcom piłki nożnej buty futbolowe. Można było odebrać gotowe lub zreparowane buty i zaraz zbiec na Błonia Wildeckie, by wyładować temperament w ulubionej, niezmiernie popularnej grze. Dziś cała przestrzeń na narożniku Górnej i Dolnej Wildy jest otwarta, dawniej była szczelnie zabudowana.”[4]

ul. Niedziałkowskiego 2-2a

Naprzeciwko dawnego szpitala św. Łazarza znajduje się dom, przy który także warto się zatrzymać. Kamienica została zbudowana przed 1908 r. Największą uwagę zwraca dach z rozbudowanymi i bardzo ozdobnymi szczytami. Dodatkowymi zdobieniami są loggie wsparte na kolumnach, a głównym elementem fasady są pilastry z umieszczonymi między nimi długimi i wąskimi oknami.

wejdz.jpg

Kamienica narożna 28 czerwca 1956 i Traugutta

Ta kamienica narożna jest przykładem budowania płaskich dachów z silnie wystającymi gzymsami. Fasada jest ożywiona poprzez ażurowe balkony, boniowane narożniki, a także detale znajdujące się nad oknami pierwszego i drugiego piętra, a także tuż pod dachem.

rog 28 czerwca i traugutta.jpgczerwca i traugutta.jpg

Pałacyk Brunona Hermanna

Brunon Hermann, był jednym z pierwszych przemysłowców, który zindustrializował Wildę w latach 90. XIX w. Wraz z zakładami przeróbki drewna, willa stanowiła zespół architektury rezydencjonalno-fabrycznej. Nieznany autor projektu willi korzystał ze wzorów architektury francuskiej[5]. Budynek ma bardzo urozmaiconą bryłę z dekoracyjnym detalem architektonicznym. Elementem centralnym jest balkonowy portyk wsparty na dwóch kolumnach. Pałacyk posiada kilka ryzalitów: od frontu znajdują się dwa, jeden w rzucie prostokąta zakończony hełmem, drugi półokrągły z mansardowym dachem; na ścianie bocznej znajduje się jeden ryzalit zakończony bogato zdobionym szczytem. Ściany licowane są cegłami. Estetykę budynku podkreślono poprzez wykorzystanie gzymsów, pilastrów i opraw okiennych. Przez wiele lat po II Wojnie Światowej w budynku funkcjonował żłobek i przedszkole.

pałacyk wilda.jpg

bok pałacyku.jpg

twarze pałacyku.jpg

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę na Wildzie?

Zdobienie elewacji na ul. Roboczej

robocza.jpg

Pomnik upamiętniający Czerwiec ’56 przy Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego (ZNTK) na ul. Roboczej

zntk.jpg

... i wiele innych! Czy Wam, drodzy Czytelnicy, Wilda także przypadła do gustu?

 

Literatura:

[1] Tamże, s. 257.

[2] Tamże, s. 257.

[3] Z. Zakrzewski, Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych, Poznań 1983,  s. 257-258.

[4] Z. Zakrzewski, Ulicami mojego Poznania, s. 518.

[5] M. Mrugalska-Banaszak, op. cit., s. 194.

Fotografie archiwalne wykorzystane w artykule pochodzą ze stron: www.cyryl.pl i www.fotopolska.eu. Zdjęcia współczesne budynków, sztukaterii etc. zostały zrobione przez autorkę tekstu- Katarzynę Okoniewską.

Komentarze

securimage